Genoeg gewacht! Waarom heeft uitbreidingsbeleid slechts beperkte impact op de wachtlijst?

Door Tine van der Vloet op 7 februari 2019, over deze onderwerpen: Welzijn

Vandaag verscheen mijn opinie over de wachtlijst op Knack. Ik geef hem u ook graag hier even mee:


Op 30 januari lanceerde Kind & Gezin de website genoeggewacht.be. Een terechte aanklacht tegen het feit dat nog steeds 14.000 mensen met een beperking op de wachtlijst staan, ondanks de invoering van het nieuwe sys-teem van persoonsvolgende financiering.
Hoe komt dat? Hoe kan het dat er in een welvarende regio als Vlaanderen een wachtlijst voor personen met een beperking bestaat?
De oppositie geeft aan dat er niets wordt gedaan aan de wachtlijsten en minister Vandeurzen verdedigt dat hij deze bestuursperiode 330 miljoen extra investeert. Wie liegt er dan? Geen van beide. Uit een analyse van het uit-breidingsbeleid blijkt immers dat er wel degelijk geïnvesteerd wordt, maar dat de wachtlijst niet korter wordt.
Om te beginnen betekent op de wachtlijst staan niet dat je geen hulp krijgt. Zo werd er deze bestuursperiode heel wat geïnvesteerd in Rechtstreeks Toegankelijke Hulp en het basisondersteuningsbudget (BOB). 14.725 wachten-de personen krijgen zo’n BOB van 300 euro per maand, goed voor een uitgave van 53 miljoen euro per jaar. Met een BOB krijgen mensen wel extra ondersteuning, maar hun eigenlijke zorgvraag (een) is daarmee niet beant-woord. Daarvoor dient het persoonsvolgend budget, een bedrag op maat. Deze mensen blijven dus op de wacht-lijst staan.
Uiteraard speelt de vergrijzing een rol: iedereen, ook mensen met een beperking, leeft langer. Er is dus gewoon meer geld nodig om iedereen te helpen. Maar er is meer, uit cijfers die ik verzamelde en analyseerde blijkt waar-om de extra investeringen hun effect op het wegwerken van de wachtlijst missen.
Waarom heeft uitbreidingsbeleid geen impact op de wachtlijst?
Er zijn twee voorname redenen waarom het uitbreidingsbeleid geen of weinig effect heeft op de wachtlijst. Een eerste reden is dat het merendeel van de bijkomende budgetten gaat naar een budgetverhoging van mensen die reeds een budget voor zorg ontvangen, een ‘meervraag’ stelden en die toegekend kregen. Er gaat dus slechts een minderheid naar ‘nieuwe’ wachtende mensen. In cijfers: in 2017 werden er 1.529 persoonsvolgende budgetten gegeven. Hiervan gingen 690 budgetten (45%) naar nieuwe budgethouders. Heel wat ‘nieuwe’ personen met een beperking die nog geen persoonsvolgend budget hebben blijven op de wachtlijst staan.
Bovendien, en dat is de tweede reden, liggen de uitgekeerde budgetten hoger. Er zijn 12 verschillende budgetca-tegorieën, gaande van minder dan 12.000 euro tot 85.000 euro. Uit de cijfers blijkt dat in 2018 het aantal mensen in de laagste 6 budgetcategorieën (tot 42.250 euro) ten opzichte van 2017 met 569 verminderde. In de hoogste 6 budgetcategorieën kwamen er 1.172 mensen bij. Op die manier kan de overheid met meer geld eigenlijk slechts minder mensen helpen, en ook dat zorgt er dus voor dat het effect van extra uitbreidingsbeleid op de wachtlijst beperkt blijft.
Hoe kan de wachtlijst dan wel weggewerkt worden?
Om de wachtlijst aan te pakken moet er blijvend in uitbreidingsbeleid en -budget worden voorzien, daarover is iedereen het eens. Dat uitbreidingsbeleid sowieso zorgt voor een vermindering van de wachtlijst klopt echter niet. We zullen dus creatief moeten zijn, en een aantal zaken in vraag stellen. Naast persoonsvolgende budgetten, zijn er bijvoorbeeld nog heel wat andere uitgaven in de sector. Zijn hier nog efficiëntiewinsten te boeken zodat meer geld naar de mensen zelf kan gaan?
Hoe komt het dat de nieuwe budgetten hoger liggen dan vroeger? Is het zo dat vooral de zwaarst zorgbehoeven-den worden geholpen? In het verleden was het gemiddelde budget dat iemand vroeg 25.033 euro, maar de laatste drie kwartalen liep dit op tot maar liefst 38.659 euro. Waarom vragen mensen op de wachtlijst een hoger budget dan vroeger? Gaat het geld van de meervragen effectief allemaal naar extra zorg of zorgt het hogere budget dat de huidige zorg in de voorzieningen (steeds) duurder wordt betaald?
Allemaal zaken die we ons moeten durven afvragen als we een oplossing voor iedereen willen. Zo snel mogelijk, als het van ons afhangt.

Wil je weten vanwaar deze cijfers komen? Hier vind je de parlementaire vraag die ik hiernaar stelde terug.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is